Liseli gençlerde dijital ve oyun bağımlılığı artık “yasak koyarak” çözülebilecek bir mesele değil.
Çocuklukta sınır koymak kolaydı; ama ergenlikte mesele otorite değil ilişki meselesidir.
Bu yaş grubunda kontrol değil, ikna + anlam + alternatif gerekir.
ÖYLE İSE NE YAPALIM?
Önce “bağımlılık” mı, “yoğun kullanım” mı ayırt etmeliyiz?
Gerçek bağımlılık belirtileri:
- Süreyi kontrol edememe• Ders/uyku/aile ilişkilerinin bozulması
- Bırakınca yoğun öfke ve huzursuzluk• Sürekli oyun/dijital içerik düşünme
Eğer bu belirtiler varsa mesele sadece “telefonu bırak” değildir; duygusal boşluk + kaçış ihtiyacı vardır.
Ergen oyunla çoğu zaman:
- Başarı hissi• Ait olma• Kimlik kazanma• Stres boşaltma
Arayışı içinde olduğunu göstermiş oluyor.
LİSEDE YASAK KOYMAK NEDEN İŞE YARAMAZ?
Telefon = sosyal statü• Oyun = arkadaş çevresi • Sosyal medya = kimlik inşası
Direkt yasak → gizli kullanım + yalan + çatışma Bu yüzden yöntem değişmeli.
ÖYLE İSE NE YAPMALIYIZ?
Güçlü ilişki kurmadan hiçbir şey olmaz
Günde en az 15–20 dakika:
- Nasihati göze sokmadan alt metinle verelim.
- Eleştiriyi sen merkezli yapmayalım.
- Sorguya çeker gibi konuşmayalım
- samimi sohbet havasında konuşalım.
Ergen kendini değerli hissetmezse ekran onu “değerli hissettiren sahte dünya”ya taşır.
Evde Dijital Anayasa yapın (Tek taraflı değil)
Bir akşam oturun ve birlikte yazın:
- Akşam 22:30’dan sonra wifi kapalı
- Yemekte telefon yok
- Ders saatlerinde bildirim kapalı
- Haftada 1 dijital detoks akşamı
Önemli olan:
Kuralları birlikte belirlemek ikna etmek
BOŞLUĞU DOLDURMADAN EKRANI AZALTAMAZSINIZ
Ekranı azaltmak için yerine koymanız gerekir:
- Spor (özellikle takım sporu)• Kamp, doğa yürüyüşü
- Satranç, müzik, resim• Gönüllülük faaliyetleri• Akran kulüpleri
Ergen enerjisini boşaltamazsa oyunla boşaltır.
Dopamin reseti uygulayın (haz merkezine müdahale)
Bir hafta boyunca:
- Oyun yok • Sosyal medya minimum• Şeker azaltılır
- Uykular düzenlenir• Sabah güneş ışığı alınır
İlk 3 gün kriz olur.
Ama 5–6. gün zihinsel berraklık artar.
ROL MODEL OLUN
Anne-baba sürekli telefondaysa genç şunu düşünür:
“Benim yaptığım sorun, sizin yaptığınız normal mi?”
Evde ekran kültürü değişmeden genç değişmez.
Kimlik inşasına yardım edin
Ergenlikte temel soru:
“Ben kimim?”
Oyun ona: • Rütbe• Seviye• Ünvan• Başarı veriyor.
Gerçek hayatta başarı alanları oluşturun:
- Spor turnuvası • Bilim yarışması
- Sosyal sorumluluk • Kitap okuma hedefi
EĞER CİDDİ BAĞIMLILIK VARSA
- Klinik psikolog desteği• Oyun süresi kademeli azaltma
- Öfke patlamalarında sakin kalma
- İnterneti tamamen kesmek yerine kontrollü azaltma
⚠️ Şunu Unutmayalım!
Ergen ekranı sevdiği için değil, gerçek hayat zor geldiği için kaçar.
Gerçek hayatta:
Başarısızlık var• Reddedilme var• Kaygı var
Dijital dünyada:• Anında ödül var• Kontrol var • Kimlik var
Biz gerçek hayatı anlamlı ve güvenli hale getirmeliyiz.
Hemen pes etmemek gerekir, asla bir çocuğumuzu bile kaybetme lüksümüz yok! Mücadeleye devam edeceğiz.
KAYNAK: https://t.me/dijitalebeveynlik – @dijitalebeveynlik TAMAMI VE DAHA FAZLASI
Dijital Çağda çocuk yetiştirmek, aileyi korumak Elif Nesli için dijital tehlikeler konusunda bilinçlendirme için kurulmuş sayfadan ALINTIDIR.. https://t.me/dijitalebeveynlik
